Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk

1 Ocak 2019’dan itibaren, ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu düzenleme, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 5/A maddesinde yer alır ve ayrıntıları 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’ndadır. Bu yazı, ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğun şartlarını ve işleyişini özetler. Arabuluculuğun genel çerçevesi için Arabuluculuk nedir? yazısına bakılabilir.

Hangi ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır?

TTK m. 5/A’ya göre, TTK m. 4’te ve diğer kanunlarda ticari dava sayılan hâllerde, konusu bir miktar paranın ödenmesi, bir malın teslimi veya bir tazminat talebi olan davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Örnekler:

Ticari satım veya hizmet sözleşmesinden doğan bedel alacakları
Faturaya dayalı alacaklar
Ticari sözleşmenin ihlalinden doğan tazminat talepleri
Ortaklıklar arasındaki ticari nitelikteki para alacakları

Konusu para, mal teslimi veya tazminat olmayan ticari davalar (örneğin bazı tespit veya iptal davaları) bu zorunluluğun dışında kalabilir. Kapsamın somut olayda doğru belirlenmesi önemlidir.

Arabuluculuğa nasıl başvurulur?

Başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro, uyuşmazlığa bakacak arabulucuyu belirler (ya da taraflar ortak bir arabulucu üzerinde anlaşabilir). Başvurunun ardından arabulucu tarafları görüşmeye davet eder; görüşmeler gizli yürütülür.

Başvuru sırasında genellikle şunlar hazır bulundurulur:

Tarafların kimlik/şirket bilgileri ve iletişim adresleri
Uyuşmazlığın kısa özeti ve talep edilen tutar
Sözleşme, fatura, ihtarname vb. belgelerin kopyaları

Süre ne kadardır?

Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren uyuşmazlığı altı hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir (6325 s. K. m. 18/A). Arabuluculuk süresince zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez (6325 s. K. m. 16).

Arabuluculuk sonunda ne olur?

Anlaşma sağlanırsa: Taraflarca imzalanan anlaşma belgesi, tarafların talebiyle mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliği kazanır ve doğrudan icraya konulabilir (6325 s. K. m. 18).
Anlaşma sağlanamazsa: Arabulucu, son tutanağı düzenler. Davacı bu tutanağı dava dilekçesine ekleyerek dava açar.
Başvurmadan dava açılırsa: Mahkeme, dava şartı eksikliği nedeniyle davayı usulden reddeder. Bu durumda dava açma süresinin ve masrafların yeniden doğması mümkündür.

Ücret ve masraflar

Arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı’nın yıllık Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir; aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. Güncel rakamlar ve hesap örnekleri için Arabuluculuk ücreti ne kadar? yazısına bakılabilir.